SZKOLNE PROCEDURY POSTĘPOWANIA
wobec uczniów
w Szkole Podstawowej w Trzemeśni

Niniejszy dokument przedstawia strategie działań wychowawczych i zapobiegawczych oraz interwencyjnych wobec młodzieży zagrożonej demoralizacją i przestępczością.
Zawiera również procedury postępowania interwencyjnego szkoły w sytuacjach zagrożenia dzieci i młodzieży w/w.

I CELE INTERWENCJI PROFILAKTYCZNEJ

1.	Udzielenie wsparcia i pomocy uczniowi i jego rodzicom.
2.	Zapobieganie problemom związanym z zagrożeniem uzależnieniami i innymi zachowaniami ryzykownymi,
poprzez:
a)	dostarczanie informacji,
b)	zaproponowanie współpracy,
c)	konsekwentne stosowanie procedury interwencji.

Elementami interwencji profilaktycznej są:
-	Diagnoza: zaplanowanie adekwatnych działań.
-	Porada: stanowisko szkoły i motywowanie ucznia do uczestniczenia w działaniach interwencyjnych.
-	Kontrakt: motywowanie ucznia do zmiany zachowania.
-	Monitorowanie kontraktu: wspieranie zmian w zachowaniu ucznia.

II POSTĘPOWANIE INTERWENCYJNE W SZKOLE

1.	Profilaktyka i wychowanie

Sytuacja problemowa:
1.1.	rodzice odmawiają współpracy ze szkołą,
1.2.	dziecko ofiarą lub uczestnikiem przemocy domowej, w tym zaniedbywane (głodne, brudne, nieadekwatnie ubrane, bez przyborów szkolnych, pozbawione opieki, nie leczone),
1.3.	nieuregulowana sytuacja prawna dziecka,
1.4.	rodzice dziecka uzależnieni od alkoholu, narkotyków lub innych środków psychoaktywnych,
1.5.	rodzina niewydolna wychowawczo, przejawiająca zachowania mogące świadczyć o zaburzeniach psychicznych.

Procedura dla pkt. 1.1 - 1.5
Działania natychmiastowe:
-	poinformować wychowawcę, psychologa szkolnego, dyrektora szkoły,
-	dyrektor powiadamia pisemnie sąd rodzinny z prośbą o wgląd w sytuację rodzinną oraz przekazuje powyższe informacje do właściwego ośrodka pomocy społecznej.
Działania do podjęcia w dalszej kolejności:
-	objąć problemem „zespół wychowawców”, pracownika świetlicy szkolnej, dzielnicowego, kuratora sądowego, jeżeli rodzina objęta jest nadzorem,
-	współpracować z organizacjami specjalistycznymi (poradnie, świetlice, ośrodki wsparcia i interwencji kryzysowej,
-	- współpracować z rodzicami.

Sytuacja problemowa:
1.6.	dziecko odmawia powrotu do domu,
1.7.	pijani rodzice lub opiekunowie w szkole lub brak kontaktu z nimi po zajęciach.

Procedura dla pkt. 1.6 - 1.7
Działania natychmiastowe:
-	poinformować wychowawcę, psychologa szkolnego, dyrektora szkoły,
-	w oparciu o wcześniejszą zgodę przekazać dziecko osobom upoważnionym (wskazanych wcześniej pisemnie przez opiekunów),
-	jeżeli nie ma osób upoważnionych, dyrektor wzywa policję (psycholog szkolny lub nauczyciel powinien towarzyszyć dziecku i udzielić mu wsparcia emocjonalnego).
Działania do podjęcia w ciągu 24 godz.:
-	jeżeli sytuacja nie miała miejsca jednorazowo lub dziecko zostało umieszczone w placówce interwencyjnej, dyrektor zawiadamia pisemnie sąd rodzinny.

Sytuacja problemowa:
1.8.	brak informacji lub niejasna sytuacja formalno-prawna dziecka (rodzice przebywają za granicą),
1.9.	zagrożenie udziałem w grupach destruktywnych (sekty, gangi, pseudokibice, subkultury).

Procedura dla pkt. 1.8 - 1.9
Działania do podjęcia w ciągu 24 godz.:
-	objąć problemem „zespół wychowawców”, pracownika świetlicy szkolnej, dzielnicowego, kuratora sądowego, jeżeli rodzina objęta jest nadzorem,
-	współpracować z organizacjami specjalistycznymi (poradnie, świetlice, ośrodki wsparcia i interwencji kryzysowej,
-	współpracować z rodzicami.
Działania do podjęcia w dalszej kolejności:
-	dyrektor powiadamia sąd rodzinny z prośbą o wgląd w sytuację rodzinną dziecka.

Sytuacja problemowa:
1.10.	groźby, sygnały i zachowania samobójcze.

Procedura dla pkt. 1.10
Działania natychmiastowe:
-	poinformować wychowawcę, psychologa szkolnego, dyrektora szkoły,
-	wezwać rodziców oraz poinformować ich o konieczności zapewnienia dziecku stałej opieki, sporządzić notatkę służbową,
-	w przypadku odmowy współpracy przez rodziców, dyrektor wzywa policję,
-	jeżeli dziecko nie jest obecne w szkole, dyrektor powiadamia policję oraz w oczekiwaniu na funkcjonariuszy rozpytuje osoby mogące mieć wiedzę co okoliczności sprawy.
Działania do podjęcia w ciągu 24 godz.:
-	objąć problemem „zespół wychowawców”, pracownika świetlicy szkolnej, dzielnicowego, kuratora sądowego, jeżeli rodzina objęta jest nadzorem,
-	współpracować z organizacjami specjalistycznymi (poradnie, świetlice, ośrodki wsparcia i interwencji kryzysowej,
-	współpracować z rodzicami.

Sytuacja problemowa:
1.11.	rodzice lub opiekunowie agresywni wobec uczniów lub pracowników szkoły.

Procedura dla pkt. 1.11
Działania natychmiastowe:
-	poinformować wychowawcę, psychologa szkolnego, dyrektora szkoły,
-	dyrektor powiadamia policję lub straż miejską.
Działania do podjęcia w ciągu 24 godz.:
-	dyrektor powiadamia pisemnie policję lub sąd rodzinny z prośbą o wgląd w sytuację rodzinną, powyższe informacje przesyła także do właściwego ośrodka pomocy społecznej.
Działania do podjęcia w dalszej kolejności:
-	objąć problemem „zespół wychowawców”, pracownika świetlicy szkolnej, dzielnicowego, kuratora sądowego, jeżeli rodzina objęta jest nadzorem,
-	współpracować z organizacjami specjalistycznymi (poradnie, świetlice, ośrodki wsparcia i interwencji kryzysowej,
-	współpracować z rodzicami.

Sytuacja problemowa:
1.12.	niebezpieczne przedmioty (np. ostre, przypominające broń palną, kije bejsbolowe itp.) na terenie szkoły,
1.13.	niebezpieczne substancje chemiczne mogące powodować podrażnienia skóry lub dróg oddechowych (rozpylacze gazu, rozpuszczalniki, substancje żrące itp.) na terenie szkoły.

Procedura dla pkt. 1.12 - 1.13
Działania natychmiastowe:
-	poinformować wychowawcę, psychologa szkolnego, dyrektora szkoły,
-	jeżeli substancja lub niebezpieczny przedmiot stanowi zagrożenie dla życia i zdrowia należy dążyć do ich odebrania, z zachowaniem bezpieczeństwa własnego i osób trzecich,
-	w przypadku braku wiedzy na temat właściwości chemicznych substancji dążyć do jej izolacji (ograniczyć kontakt do minimum), wezwać policję,
-	jeżeli odebranie wymaga przeszukania, odizolować dziecko, sprawować nad nim pieczę,
-	jeżeli dziecko odmawia wydania niebezpiecznego przedmiotu lub substancji, wezwać policję,
-	jeżeli przedmiot lub substancja może spowodować powszechne zagrożenie, ewakuować szkołę wg przyjętych procedur,
-	jeżeli ujawniony przedmiot może być materiałem lub urządzeniem wybuchowym, bezzwłocznie wezwać policję, wyizolować miejsce ujawnienia przedmiotu oraz ewakuować szkołę (nie wolno zbliżać się, ani dotykać przedmiotu),
-	powiadomić rodziców sprawców i ofiar (do czasu przyjazdu rodziców lub policji, pieczę nad dzieckiem sprawuje wyznaczony przez dyrektora nauczyciel, po przybyciu policji dostosować się do poleceń funkcjonariuszy),
-	w uzasadnionych przypadkach poza policją wezwać pogotowie ratunkowe lub inne służby specjalistyczne (pogotowie gazowe, energetyczne, wodociągowe, Straż Pożarną).

2.	Demoralizacja

Sytuacja problemowa:
2.1.	wagarowanie, niezrealizowanie obowiązku szkolnego i nauki,
2.2.	posiadanie przez małoletniego alkoholu,
2.3.	palenie papierosów,
2.4.	rażące łamanie norm społecznych, (np. używanie słów wulgarnych, obsceniczne gesty),
2.5.	udział w grupach destruktywnych (np. grupy przestępcze, subkultury),
2.6.	prostytucja.

Procedura dla pkt. 2.1 - 2.6
Działania natychmiastowe:
-	poinformować wychowawcę, psychologa szkolnego, dyrektora szkoły,
-	telefonicznie lub w razie potrzeby pisemnie powiadomić rodziców i zaprosić ich do współpracy nad rozwiązaniem problemu,
-	w przypadku posiadania przez małoletniego alkoholu zażądać wydania substancji i zabezpieczyć przed dostępem innych osób,
-	jeżeli uczeń odmawia wydania, dyrektor zawiadamia policję,
Działania do podjęcia w ciągu 24 godz.:
-	przeprowadzić rozmowę z dzieckiem i rodzicami, udokumentować rozmowę, w tym ewentualnie spisać kontrakt,
-	zorganizować zespół do pracy nad problemem (wychowawca, psycholog szkolny nauczyciel świetlicy szkolnej ewentualnie dzielnicowy, kurator sądowy jeżeli rodzina objęta jest nadzorem i inni), który współpracuje z organizacjami specjalistycznymi (poradnie, ośrodki wsparcia itp.),
-	współpracować z rodzicami dziecka.
Działania do podjęcia w dalszej kolejności:
-	w przypadku długotrwałych wagarów, dyrektor wdraża postępowanie egzekucyjne po pisemnym upomnieniu rodziców wysłanym za potwierdzeniem odbioru),
-	w przypadku braku współpracy ze strony rodziców lub braku efektów prowadzonych działań, dyrektor pisemnie powiadamia sąd rodzinny lub policję i organ prowadzący.

Sytuacja problemowa:
2.7.	uczeń w stanie wskazującym na użycie alkoholu lub środków psychotropowych w tym narkotyków.

Procedura dla pkt. 2.7
Działania natychmiastowe:
-	w razie potrzeby udzielić pierwszej pomocy (w miarę możliwości zapewnić osobie udzielającej pomocy wsparcie w celu odizolowania oraz zapewnienia bezpieczeństwa),
-	powiadomić wychowawcę, psychologa szkolnego i dyrektora szkoły,
-	w miarę możliwości ustalić jaką substancję dziecko zażyło, w jakiej ilości, kiedy, z kim, gdzie i który raz się to zdarzyło oraz jakie jest jej źródło pochodzenia (ewentualne pozostałości substancji zabezpieczyć zgodnie z procedurą jak w przypadku posiadania alkoholu albo środków psychotropowych),
-	w razie konieczności wezwać pogotowie ratunkowe,
-	powiadomić rodziców,
-	dyrektor powiadamia policję.
Działania do podjęcia w dalszej kolejności:
-	współpracować z policją, która podejmie dalsze czynności i ewentualnie skieruje materiały do sądu rodzinnego,
-	przeprowadzić rozmowę z dzieckiem i rodzicami, udokumentować rozmowę, w tym ewentualnie spisać kontrakt (nie prowadzimy rozmowy z uczniem ani rodzicami, którzy są pod wpływem alkoholu lub innej substancji psychoaktywnej),
-	objąć problemem „zespół wychowawców”, pracownika świetlicy szkolnej, dzielnicowego, kuratora sądowego, jeżeli rodzina objęta jest nadzorem,
-	współpracować z organizacjami specjalistycznymi (poradnie, świetlice, ośrodki wsparcia i interwencji kryzysowej,
-	współpracować z rodzicami.

3.	Przestępczość

Sytuacja problemowa:
3.1.	bójka kilku osób, pobicie, uderzenie, naruszenie nietykalności cielesnej, przemoc fizyczna,
3.2.	kradzież (w tym włamanie oraz kradzież z udziałem przemocy lub groźbą przemocy),
3.3.	znęcanie psychiczne, zastraszanie, zmuszanie do określonego negatywnego zachowania, groźby, w tym ubliżanie nauczycielowi lub innym osobom (w tym przy wykorzystaniu Internetu lub innych mediów),
3.4.	zniszczenie mienia, wandalizm,
3.5.	posiadanie, udzielanie, propagowanie i rozprowadzanie środków psychotropowych (narkotyków),
3.6.	fałszowanie dokumentów, w tym dokumentów szkolnych (np. dziennika, legitymacji szkolnej, zaświadczenia lekarskiego, fałszowanie oświadczeń, usprawiedliwień od rodziców, podpisów w dzienniczku itp.).

Procedura dla pkt. 3.1 - 3.6
Działania natychmiastowe:
-	zapewnić bezpieczeństwo uczestnikom zdarzenia poprzez odizolowanie (przerwać akt agresji, w miarę możliwości ująć sprawców), zabezpieczyć miejsce zdarzenia i ewentualnie przedmioty związane ze zdarzeniem, ograniczyć do minimum kontakt osób postronnych ze śladami zdarzenia,
-	w razie potrzeby udzielić pierwszej pomocy,
-	powiadomić wychowawcę, psychologa szkolnego i dyrektora szkoły,
-	w uzasadnionych przypadkach wezwać pogotowie ratunkowe lub inne służby specjalistyczne,
-	powiadomić rodziców sprawców i ofiar (do czasu przyjazdu rodziców pieczę nad dzieckiem sprawuje nauczyciel),
-	dyrektor powiadamia policję lub w przypadku wykroczeń Straż Miejską,
-	w przypadku kradzieży podjąć próbę odzyskania utraconego mienia, jeżeli uczeń odmawia dyrektor wzywa policję,
-	przygotować na przyjazd policji następujące informacje: o zdarzeniu, dane osobowe sprawców i ofiar oraz listę świadków (rozpytanie przez policję sprawców i ofiar jest możliwe bez uczestnictwa ich rodziców i pracowników szkoły, policja ma prawo zatrzymać i zabrać sprawców).

Sytuacja problemowa:
3.7.	przestępczość seksualna (w tym gwałt, zmuszanie do innych czynności seksualnych, np. molestowanie),
3.8.	zamieszczanie i rozpowszechnianie treści pornograficznych (w tym poprzez Internet, telefon komórkowy lub inne media).

Procedura dla pkt. 3.7 - 3.8
Działania natychmiastowe:
-	dążyć do zablokowania szkodliwych treść (w miarę możliwości),
-	zapewnić bezpieczeństwo uczestnikom poprzez odizolowanie (w miarę możliwości ująć sprawców),
-	w razie potrzeby udzielić pierwszej potrzeby, wezwać pogotowie ratunkowe,
-	oddzielić poszczególnych sprawców od siebie i od ofiar, zachować dyskrecję, zabezpieczyć miejsce zdarzenia i ewentualne przedmioty związane ze zdarzeniem, ograniczyć do minimum kontakt osób postronnych ze śladami zdarzenia,
-	powiadomić wychowawcę, psychologa szkolnego i dyrektora szkoły,
-	powiadomić rodziców sprawców i ofiar,
-	dyrektor powiadamia policję,
-	udzielić wsparcia emocjonalnego, np. zapewnić opiekę psychologa szkolnego.

III ZASADY REAGOWANIA

•	Reagujemy przekazując jednocześnie troskę o ucznia (dotyczy to zarówno ofiary jak i agresora). Nie potępiamy ucznia, ale wskazujemy na zachowania, których nie aprobujemy, wyrażając swoją niezgodę na stosowanie przemocy. 
•	Współdziałamy z innymi nauczycielami i udzielamy sobie nawzajem wsparcia. 

Schemat przebiegu interwencji profilaktycznej:
1.	Rozmowa z uczniem: diagnoza, porada.
2.	Rozmowa z rodzicami: diagnoza, porada, wspólne opracowywanie kontraktu.
3.	Wspólna rozmowa z uczniem i rodzicami: uczeń negocjuje i podpisuje kontrakt.
4.	Monitorowanie: wymiana informacji między szkołą a rodzicami.

Działania wobec agresorów – rozmowy ze sprawcami 
1.	Jeżeli w przemocy uczestniczy więcej niż jedna osoba, należy rozmawiać z każdym z osobna zaczynając od lidera grup 
2.	Miejscem rozmów nie może być korytarz ani pokój nauczycielski, lecz pomieszczenie zapewniające spokój i brak udziału świadków
3.	Nauczyciel, który decyduje się na przeprowadzenie rozmowy powinien jasno określić sobie jej cel 
4.	Nauczyciel powinien opisać zachowanie ucznia, które jest powodem rozmowy 
5.	Należy upewnić ucznia, że nauczyciel chce mu pomóc, że chodzi o to, aby zaradzić w szkole sytuacjom przemocy 
6.	Sprawca musi otrzymać od nauczyciela jasny i jednoznaczny komunikat: ,,w tej klasie (szkole), nie akceptujemy przemocy i będziemy pilnować, żebyś tego nie robił/a, nie wolno ci używać przemocy”
7.	Rozmowa ma być dialogiem, a nie przemówieniem do sprawcy, o tym, co nauczyciel myśli o sytuacji. 
8.	Należy dać uczniowi szansę wypowiedzenia się, wysłuchać uważnie, jeśli mówi o sobie i sytuacji w szkole. Nie negować wypowiedzi. 
9.	Jeśli uczeń milczy – nauczyciel może powrócić jeszcze raz do propozycji swojej chęci pomocy 
10.	Rozmowy powinny odbywać się systematycznie, dopóki istnieje problem. Należy ustalić hierarchię rozmów. Na kolejnych etapach powinny być angażowane dodatkowe osoby ( wychowawca, inny nauczyciel, psycholog, rodzice, dyrektor)
11.	Rozmowa ze sprawcą powinna zmierzać w kierunku podpisania przez niego kontraktu lub zobowiązania w sprawie zmiany nieakceptowanych w społeczności szkolnej zachowań 
12.	Sprawdza musi zostać poinformowany o sankcjach, jakie zostaną zastosowane w przypadku, gdy nadal będzie on stosował przemoc wobec innych (sankcje takie powinny być zawarte w Statucie Szkoły oraz w kontrakcie)
13.	Ustalenia zawarte w zobowiązaniach lub w kontrakcie z uczniem powinny być znane innym nauczycielom, którzy mogą być źródłem informacji o zmianach zachowania sprawcy, a także, gdy wymaga tego sytuacja, uczniom klasy, do której on uczęszcza. W uzasadnionych przypadkach można zrezygnować z jawności kontraktu.

Kontrakt powinien zawierać:
1.	Zachowania nieakceptowane;
2.	Oczekiwania wobec dziecka;
3.	Konsekwencje w przypadku nieprzestrzegania warunków kontraktu:
a.	wymienione kary statutowe:
-	upomnienie wychowawcy,
-	upomnienie wychowawcy na forum klasy,
-	nagana dyrektora,
-	nagana dyrektora na forum klasy lub szkoły,
-	praca na rzecz szkoły lub lokalnej społeczności,
-	utrata przywilejów uczniowskich,
-	przeniesienie do innej równoległej klasy,
-	zgłoszenie wniosku z prośbą o interwencję do Sądu Wydział Rodzinny i Nieletnich lub na policję)
4.	zasady odzyskiwania przywilejów

Działania wobec ofiar przemocy:

Uczniowie będący ofiarami przemocy, dzielą się na 2 grupy:
1.	Zwykłe ofiary ( nie przyczyniają się swoim zachowaniem do aktów przemocy) 
2.	Ofiary prowokujące ( mają wpływ na sytuację, przez prowokacyjne zachowania) 
W stosunku do pierwszej grupy uczniów, nauczyciel ma za zadanie okazanie zainteresowania i udzielenie wsparcia a także dodanie im odwagi do stawiania czoła problemom.
Pomoc drugiej grupie uczniów, polega dodatkowo, na uświadomieniu im własnej roli w wyzwalaniu agresji innych uczniów. Nauczyciel może wspólnie z ofiarą przemocy przemyśleć działania, jakie zapobiegną „błędnemu kołu”.

Rozmowy z rodzicami ofiar przemocy

Rodzice dziecka dręczonego przez innych uczniów, powinni być poinformowani o sytuacji dziecka w szkole (ogólne zasady rozmowy są podobne do zasad rozmów ze sprawcami, ich rodzicami). Nauczyciel może zaproponować różne rozwiązania tego problemu, a także podać wskazówki postępowania z dzieckiem. 

PODSTAWA PRAWNA:

1.	Ustawa z dnia 26 października 1982r. o postępowaniu w sprawach nieletnich /Dz. U. z 2018 poz. 969 tekst jednolity z dnia 22.05.2018 r. ze zmianami/.
2.	Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi / Dz. U. z 2018 r. poz. 2137 tekst jednolity z dnia 14.11.2018 r. z późniejszymi zmianami/.
3.	Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii /Dz. U. z 2018 poz. 1030 tekst jednolity z dnia 29.05.2018 r. z późniejszymi zmianami/.
4.	Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji /Dz. U. z 2019 poz.161 tekst jednolity z dnia 18.01.2019 r. z późniejszymi zmianami/.
5.	Zarządzenie Nr 1619 z dnia 3 listopada 2010 r. w sprawie metod i form wykonywania zadań przez policjantów w zakresie przeciwdziałania demoralizacji i przestępczości nieletnich oraz działań podejmowanych na rzecz małoletnich.
6.	Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 sierpnia 2015 r. w sprawie zakresu i form prowadzenia w szkołach i placówkach systemu oświaty działalności wychowawczej, edukacyjnej, informacyjnej i profilaktycznej w celu przeciwdziałania narkomanii /Dz. U. z 2015 r. poz. 1249 z dnia 28.08.2015 r. z późniejszymi zmianami/.
7.	Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe / Dz. U. z 2018 r. poz. 996 tekst jednolity z dnia 24.05.2018 r. z późniejszymi zmianami/.